راهبرد

«راهبردها و الزامات توسعه الگوهای موفق مردمی در جهش تولید کشور» عنوان گزارشی است که در گروه تولیدی و زیربنایی پژوهشکده تحقیقات راهبردی توسط یداله صادقی، عضو هیئت علمی پژوهشکده تحقیقات راهبردی تهیه و تدوین شده است. این گزارش با بررسی تجربه‌های موفق مردمی در حوزه تولید، به دنبال شناسایی راهکارهایی برای تبدیل این تجربه‌های پراکنده به دانش راهبردی قابل استفاده در سیاست‌گذاری و حکمرانی تولید است و بر نقش مدیریت دانش، بازتعریف نقش دولت و تقویت نهادهای میانی در توسعه این الگوها تأکید دارد.

مقاله «ارزیابی راهبردی میزان انطباق قوانین جاری با سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی» منتشرشده در فصلنامه علمی «راهبرد»، با گذشت بیش از یک دهه از ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی، میزان هم‌راستایی قوانین جاری کشور با این سیاست‌ها و همچنین موارد مغایرت آنها را بررسی کرده است. این یادداشت با بازخوانی مهم‌ترین مباحث و یافته‌های مقاله، به بررسی نسبت میان سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی و نظام قانون‌گذاری کشور می‌پردازد.

«روش‌شناسی تدوین سند چشم‌انداز در مواجهه با تهدیدات ترکیبی: چارچوب پیشنهادی برای ایران ۱۴۳۰» عنوان مقاله‌ای منتشرشده در فصلنامه علمی «راهبرد» است که با بازخوانی تجربه سند چشم‌انداز ۱۴۰۴، به الزامات تدوین یک چشم‌انداز منعطف و تاب‌آور برای ایران می‌پردازد. این یادداشت، مهم‌ترین مباحث و یافته‌های مقاله را مرور می‌کند.

دوران پساجنگ، صلحی پایدار نیست، بلکه حتی درصورت سکوت صحنه نبرد نظامی، جنگ در عرصه‌های سیاسی و اقتصادی ادامه خواهد یافت. چشم انداز موفق جمهوری اسلامی ایران در چنین فضایی، نه آرمانگراییِ صرف، که واقع گرایی تحول خواهانه و نوسازی حکمرانیِ تاب آور را می‌طلبد

شماره جدید فصلنامه «راهبرد اجتماعی فرهنگی» در سال ۱۴۰۵ (بهار، پیاپی ۵۹) منتشر شد. این شماره با انتشار هفت مقاله علمی، به بررسی موضوعات راهبردی در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاست‌گذاری عمومی، از تحلیل برنامه هفتم پیشرفت تا چالش‌های سازمان‌های مردم‌نهاد، سلامت روان نوجوانان و مهندسی ذهن پرداخته است.

پژوهشکده تحقیقات راهبردی با انتشار فراخوانی، از اساتید، پژوهشگران، دانشجویان و صاحب‌نظران دعوت می‌کند تا مقالات علمی خود را با محوریت «جنگ رمضان» برای انتشار در فصلنامه‌های تخصصی این پژوهشکده ارسال کنند. این فراخوان با هدف تبیین ابعاد مختلف جنگ رمضان در شش فصلنامه علمی منتشر شده است

فصلنامه علمی راهبرد به استناد شماره ٣/١١/٢١١٤ مورخ ۱۳۸۸/۱۲/۱۱ وزارت عتف جهت تامین نیاز‌های پژوهشی مجمع تشخیص مصلحت نظام و ارتقا سیاست‌های کلان کشور با هدف مرجعیت علمی و ترویج مفاهیم سیاستگذاری در سطوح کلان و میانی متناسب با اقتضائات جامعه و نظام ج.ا.ا در حوزه‌های سیاسی، دفاعی و امنیتی با همکاری انجمن علمی جامعه شناسی سیاسی ایران منتشر می‌شود.

مقدمه حضور آمریکا در منطقه غرب آسیا پس از جنگ دوم جهانی به دلیل وزن راهبردی بالای این منطقه در جابجایی قدرت‌ها در چرخه قدرت جهانی اتفاق افتاده است. منابع فسیلی و ارزش ژئوپلتیکی منطقه غرب آسیا برای قدرت‌های شرقی نیز از اهیت بالایی برخوردار است. روسیه و چین با تقویت پیوند‌های ژئوانرژی و ژئواکونومیکی به دنبال تبدیل سرمایه‌های تجاری به سرمایه‌های امنیتی هستند. آمریکایی‌ها در بدو ورود به منطقه غرب آسیا به لایه‌های مختلف انرژی، اقتصادی، امنیتی و فرهنگی آن دست پیدا کردند و با تقویت پیوند‌های امنیتی و تسلیحاتی به دنبال معماری و نظم سازی جدید امنیتی هستند. قرار گرفتن در جایگاه طراح اصلی هندسه و توزیع قدرت در خوشه خلیج فارس و شامات یکی از دغدغه‌های راهبردی مزمن آمریکایی‌ها بوده است. تقابل راهبردی جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی از جمله فضا‌های تنش آلودی است که همواره آمریکایی‌ها در آن به دنبال ایفای نقش اول بوده اند. مداخله جانبدارانه آمریکا در تنش‌های امنیتی ایران و رژیم اشغالگر قدس ریشه در لایه‌های همگرایی امنیتی، هویتی و سیاسی با این رژیم دارد. عملیات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ در سرزمین‌های اشغالی و پاسخ خشونت آمیز و لگام گسیخته رژیم صهیونیستی در غزه به نیرو‌های مقاومت و به شهادت رساندن اسماعیل هنیه تنش‌های دوجانبه با جمهوری اسلامی ایران را افزایش داده است. تهدید ایران به گرفتن انتقام خون هنیه از رژیم صهیونیستی سبب شده است تا آمریکا با تقویت حضور نظامی در منطقه سبب دلگرمی صهیونیست‌ها شود. رژیم صهیونیستی با پشتیبانی تسلیحاتی و سیاسی آمریکا ضمن گسترش عملیات تروریستی در لبنان و سوریه به نابودی زیرساخت‌های عمرانی و کشتار دسته جمعی منطقه غزه مبادرت ورزیده است. آنچه در این میان از اهمیت بالایی برخوردار است اهداف آمریکایی‌ها از حمایت یکطرفه از رژیم صهیوینستی و حضور نظامی تقویت شده در خلیج فارس و دریای سرخ است. مدیریت بحران و منافع ژئوپلتیکی تاکید آمریکا بر حمایت از رژیم صهیونیستی و تقویت حضور نظامی در منطقه در برابر حمله احتمالی تلافی جویانه جمهوری اسلامی ایران دلایل مختلفی را دربردارد که در ادامه به برخی از آنها اشاره می‌شود. در اظهارات مقامات وزارت خارجه آمریکا تاکید بر حمایت از متحدین منطقه‌ای همواره بخشی از ادعا‌های سیاسی آنها را دربر گرفته است. گسیل ناو‌های جنگی و هواپیما‌های فوق پیشرفته تهاجمی تضمینی است برای حمایت‌های وعده داده شده و تاثیرگذاری بر اراده مبتنی بر تلافی ایران از رژیم صهیونیستی. ایفای نقش "حامی مطمئن" و "ناجی بزرگ" بخشی از کارزار آمریکایی‌ها جهت ممانعت از حمله ایران به سرزمین‌های اشغالی است. حمایت‌های تسلیحاتی و نمایش قدرت مخرب سلاح‌های پیشرفته آمریکایی در جنگ غزه و حضور نظامی مستقیم در خلیج فارس و دریای سرخ نمایشگاهی است که در ان آمریکایی‌ها به دنبال جلب مشتری‌های پولدار و باانگیزه هستند. در بین مهمترین فروشندگان سلاح به کشور‌های عربی غرب آسیا، آمریکا با اختلاف پیشتاز است. آمریکا سهم اصلی (۵۲ درصد) را در این میان به خود اختصاص داده و مصر، کویت، قطر و عربستان سعودی بزرگترین خریداران جنگ افزار‌های غربی هستند. قطر در چهار سال گذشته واردات جنگ افزار را ۳۹۶ درصد افزایش داد و به سومین خریدار بزرگ تسلیحات در جهان تبدیل شد. رژیم صهیونیستی در این بازه زمانی پانزدهمین واردکننده جنگ افزار در جهان بود. در گزارش سیپری آمده است که اقلام آمریکایی و آلمانی به ترتیب ۶۹ و ۳۰ درصد از تسلیحات وارداتی رژیم صهیونیستی را تشکیل داده‌اند. عملیات وعده صادق نشان داد اعتبار تهدیدات جمهوری اسلامی ایران امری عینی و حتمی است. زیر سوال بردن اعتبار مذکور و کم رنگ ساختن دست آورد‌های عملیات صادق دلیل دیگری از تلاش آمریکایی‌ها جهت جلوگیری از تکرار وعده انتقام جویی توسط ایران است. اعتباربخشی به تهدیدات اعلامی بخشی از سرمایه‌های راهبردی جمهوری اسلامی ایران است و این سرمایه می‌تواند به عنوان یکی از مهمترین ارکان سیستم بازدارندگی کشور تلقی شود. خفگی و انزوای راهبردی سیاست تکراری و مستمر آمریکایی‌ها جهت مهار منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران بوده است. نقض تعهد حمایت از محور مقاومت و بر هم زدن موازنه درد در چارچوب فرسوده ساختن سرمایه‌های راهبردی جمهوری اسلامی ایران مهمترین راهبردی است که آمریکا در حمایت نظامی از رژیم صهیونیستی در برابر ایران به دنبال دست یابی به آنها هستند. با پیچیده‌تر شدن نظم امنیتی در منطقه غرب آسیا صورت بندی و مقابله با واحد‌های بر هم زننده نظم مطلوب آمریکایی‌ها از طریق متحدین منطقه‌ای با هزینه‌های اندک‌تر انجام می‌شود. از این رو تامین امنیت متحدین منطقه‌ای جهت حفظ بازو‌های منطقه‌ای از اولویت بالایی برخوردار است و در بحران‌های مقطعی کوتاه مدت و میان مدت همواره دنبال شده است. فروش کالای امنیت به متحدین منطقه‌ای با بهای گزاف و استمرار اعتیاد امنیتی آنها به حضور نظامی آمریکا در چالش‌های امنیتی حاضر از دیگر دلایلی است که به حمایت آمریکا از رژیم صهیونیستی در برابر جمهوری اسلامی ایران می‌توان از آنها نام برد. جمع بندی حضور و نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران نیازمند دو سیستم فعال "بازدارندگی در برابر تهدیدات" و "برقراری موازنه درد" است. همواره در برهه‌های مختلف تاریخی و بزنگاه‌های متنوع امنیتی اراده سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی ایران جهت تضعیف موارد دوگانه ذکر شده فوق توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی آزموده می‌شود. آمریکایی‌ها با ایجاد کمربند بحرانی در قالب شکل دهی به جرم‌های بحرانی پراکنده در محیط پیرامونی جمهوری اسلامی ایران به دنبال تهی ساختن توانمندی‌های ملی با کمترین هزینه ممکن هستند. قرار دادن موجودی در شیشه‌ای در بسته مملو از زنبور‌های وحشی فرصت‌ها را برای عرض اندام از آن موجود خواهد گرفت. مهار کم هزینه و شبکه‌ای شده ایران با کمک متحدین منطقه‌ای توسط آمریکا سال‌ها است در دستورکار واشنگتن قرار گرفته است. رهایی از تله راهبردی موجود نیازمند متنوع ساختن دامنه تهدیدات بر علیه آمریکا و متحدین منطقه‌ای آن است.

فصلنامه راهبرد اقتصادی یک نشریه با دسترسی آزاد می‌باشد که از سوی پژوهشکده تحقیقات راهبردی به عنوان بازوی علمی-پژوهشی برای دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام از تابستان سال ۱۳۹۱ به طور متوالی منتشر می‌شود. این نشریه به منظور فراهم نمودن محیط فکری برای پژوهشگران با تمرکز بر مباحث پژوهش‌های اقتصادی پایه گذاری شده است که از مهم‌ترین اهداف آن می‌توان به کم کردن فاصله بین سیاست پژوهی و سیاست گذاری در حوزه اقتصاد و تقویت بنیه علمی تصمیمات راهبردی اقتصاد ایران برشمرد.

این فصلنامه از سال ۱۳۷۱ تاکنون فعال است و به استناد مصوبه شورای راهبری وزارت عتف از بین ۴۰۶ نشریه (۱۳۸۹) جایگاه نخست و در سال ۱۳۹۰ از بین ۶۳۰ و همچنین در سال ۱۳۹۱ از بین ۸۸۷ نشریه جایگاه هفتم را از نظر ضریب تأثیر (IF) در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) کسب نموده است و تاکنون بیش از هزار مقاله در حوزه‌های مختلف به چاپ رسانیده است.

حق مالکیت از جمله حقوق مهمی است که از دیرباز مورد توجه بوده و این حق باید توسط دیگر افراد و جامعه محترم شمرده شده و حاکمیت نیز باید حمایت‌‌های قانونی و قضایی لازم جهت به رسمیت شمردن این حق به کار گیرند. با شروع دوران مدرنیته و ظهور حقوق به عنوان تضمین کننده حق، اهمیت حمایت‌ها بیشتر گردید و بر این اساس قانون ثبت اسناد و املاک کشور در سال 1310 به تصویب رسید. قانون تجارت نیز بعد از این قانون تصویب شده است که خود نشان‌دهنده اهمیت و حمایت از ارزش مالکیت است. هرچه حمایت حاکمیت از این حق بیشتر باشد و امنیت و آسایش روانی در جامعه برقرار خواهد شد و با ثبت اسناد دغدغه خاطر اشخاص به مراتب کمتر می‌شود. به رغم گذشت نزدیک به نود سال از تاریخ تصویب این قانون که درصدد برقراری نوعی نظم اجتماعی نوین در حوزه املاک بود، با تفاسیری که از مواد این قانون شد این حق دچار تزلزل گردیده است.

گروه سیاست خارجی پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام برگزار میکند؛ اولین گفتگوی آنلاین راهبردی با موضوع«وضعیت‌سنجی جنگ آذربایجان و ارمنستان بر سر قره باغ»

كشورى كه به جاي توسعه، بقا را هدف قرار مى دهد؛ به مرور مزيت رقابتى خود را در قياس با رقبا از دست مى دهد. سرانجام هدفگذارى بقا، از بين رفتن است

گروه روابط بین الملل پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام برگزار میکند؛ هجدهمین رویداد استراتژیک با موضوع«دومینوی عادی سازی روابط با رژیم صهیونیستی؛ روایت مقاومت»

انتصاب الیت ایبرامز به عنوان سرپرست گروه کاری ویژه ایران و جایگزینی برایان هوک در هفته های نزدیک به نشست شورای امنیت سازمان ملل در رابطه با ایران و همچنین انتخابات ریاست جمهوری آمریکا می تواند در راستای ارسال پیام به جمهوری اسلامی ایران مبنی بر انتخاب میان دوگانه مذاکره و یا تغییر رژیم باشد.

رژیم صهیونیستی براساس تز اتحاد پیرامونی بن گوریون و همچنین دکترین تهدید متقابل ایران، در حال توسعه مناسبات خود با مناطق پیرامونی از جمله در قفقاز جنوبی و با گرجستان می باشد. حضور رژیم صهیونیستی در گرجستان باعث افزایش قدرت و توان نظامی و همچنین افزایش عمق استراتژیک این رژیم در برابر جمهوری اسلامی ایران می شود. گزارش حاضر برخی از ابعاد این رابطه را مورد کنکاش قرار می دهد.