میز اوراسیا گروه سیاست خارجی پژوهشکده تحقیقات راهبردی، جلسه چهارم از سلسله نشستهای هم اندیشی خود را با موضوع «مناقشه اخیر قره باغ و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران» و با حضور کارشناسان مختلف این حوزه در تاریخ 1399/08/10، برگزار کرد. اهم اظهارات این نشست در ادامه ذکر میشود:
- مناقشه اخیر قره باغ از یک درگیری نظامی صرف میان دو کشور خارج شده و وارد مرحله تازهای شده است.مرحلهای که میتواند بحران را با پیچیدگیهای زیادی همراه سازد و و پیامدهای غیرقابل پیشبینی سیاسی، امنیتی و اقتصادی برای جمهوری اسلامی ایران رقم بزند.
- عموماً تصور بر این بود که این درگیری نیز مانند سایر درگیریهای گذشته دو طرف بعد از چند روز پایان یابد. اما رفته رفته نشان داده شد که مسئله فراتر از قرهباغ است و با مسئله ایران نیز دارای پیوند عمیق میباشد.
- گسترش نفوذ ترکیه در قفقاز جنوبی و قره باغ، بیش از هرچیز منافع ایران و روسیه را با تهدید مواجه خواهد کرد. اکتشاف انرژی در دریای سیاه و مدیترانه اهمیت قفقاز را برای ترکیه دو چندان خواهد کرد و این اهمیت یکی از عوامل مهم در سیاست قفقازی ترکیه میباشد. هدف ترکیه در قفقاز به واسطه، رقابت با روسیه، ژئوپلتیک انرژی و رهبری شورای کشورهای ترک زبان بسیار جدی است.
- شکست در جنگ اخیر قره باغ برای ارمنستان یک تحولات مهمی در پیش خواهد داشت و احتمال شورش خیابانی و اعتراض علیه پاشینیان و روسای غرب گرای قره باغ کوهستانی در داخل قره باغ و ارمنستان و با موج سواری روسیه وجود دارد.
- ایران می تواند از مدل همکاری سوریه استفاده کند و با دیپلماسی فعال و همکاری با روسیه از یک مدل منطقهای استفاده نماید.
- یکی دیگر دغدغههای جمهوری اسلامی ایران و ارمنستان میتواند به وجود آید، احتمال نا امن شدن مسیر ترانزیت (جاده، برق و گاز) میان دو کشور میباشد.
- دادههای اطلاعاتی و میدانی از وضعیت ژئوپلیتیکی منطقه قرهباغ همگی نشان از این مهم دارد که روندها و ترتیبات امنیتی نوظهور کمتر به نفع منافع ملی جمهوری اسلامی ایران نمیباشد و کشورمان بایستی اوضاع این منطقه را با حساسیت بیشتری دنبال کند.
- به نظر کمتر نگاه کلان و راهبردی در رابطه با همسایگان در داخل کشورمان وجود دارد و این امر به این مسئله برمیگردد که سازوکار مشخص و مدونی در داخل برای ارتباط با ۱۵ کشور همسایه پیرامونی هنوز تدوین نشده است. ما باید تکلیف خود را با همسایگان مشخص کنیم و با تاسیس یک سازوکار مستقل، تجربههای ناموفق گذشته را اصلاح کنیم.
گروه علمی پژوهشی سیاست خارجی