چارچوب نظری عرضه پول (مقایسه تطبیقی اقتصاد متعارف و اقتصاد با رویکردی اسلامی)

مبحث پول يكي از مناقشه برانگیزترین مباحث اقتصادي است؛ به طوري كه فهم صحيح مفاهيم مرتبط با پول، شرط اساسي درك مناسب از كاركرد اقتصاد و تعامل اجزاي آن محسوب مي‏شود. این پژوهش با هدف بررسی و نقد عرضه پول در سطح کلان (با پایه‏های خرد) در اقتصاد متعارف و اقتصاد با رویکرد اسلامی به روش توصیفی- تحليلي انجام گرفته و به این پرسش‏ها پاسخ می‏دهد: خلق پول، در اقتصاداسلامی امکان‏پذیر است؟ عرضه پول درون‌زاست یا برون‌زا؟ عرضه پول در اقتصاد با رویکردی اسلامی تابع چه متغیرهایی است؟ یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد ایراداتی که به خلق پول از منظر اقتصاد اسلامی وارد است عبارتند از: بی‏ثباتی اقتصادي، فقدان عدالت اجتماعی، کاهش رشد اقتصادي، عدم ایفاي تعهد بازپرداخت سپرده‏ها توسط بانک‏ها. لذا خلق پول از هیچ توسط بانک‏ها در اقتصاد با رویکرد اسلامی مشروعیت ندارد. در چارچوب آموزه‏های اسلامی، امکان انتشار پول متناسب با تولید حقیقی فقط برای دولت (بانک مرکزی) وجود دارد، چرا که دولت اسلامی در راستای منافع عمومی قدم برمی‏دارد و لذا منافع ناشی از انتشار پول دوباره به خود مردم باز خواهد گشت. بانک‏های تجاری یک واسطه مالی هستند که امکان خلق پول ندارند و سپرده‏های بانکی، پول محسوب نمی‏شوند. در اقتصاد با رویکرد اسلامی، با توجه به دیدگاه تطابق‏گرایان و با محدودیت قائل شدن در زمینه نرخ بهره بر اساس آموزه‏های اسلامی، عرضه پول درون‌زا در نظرگرفته می‏شود. در پایان، عوامل مؤثر بر عرضه پول عبارتند از: تولید حقیقی، تورم، درجه اعتماد مردم به نظام پولی.