
مبحث پول يكي از مناقشه برانگیزترین مباحث اقتصادي است؛ به طوري كه فهم صحيح مفاهيم مرتبط با پول، شرط اساسي درك مناسب از كاركرد اقتصاد و تعامل اجزاي آن محسوب ميشود. این پژوهش با هدف بررسی و نقد عرضه پول در سطح کلان (با پایههای خرد) در اقتصاد متعارف و اقتصاد با رویکرد اسلامی به روش توصیفی- تحليلي انجام گرفته و به این پرسشها پاسخ میدهد: خلق پول، در اقتصاداسلامی امکانپذیر است؟ عرضه پول درونزاست یا برونزا؟ عرضه پول در اقتصاد با رویکردی اسلامی تابع چه متغیرهایی است؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد ایراداتی که به خلق پول از منظر اقتصاد اسلامی وارد است عبارتند از: بیثباتی اقتصادي، فقدان عدالت اجتماعی، کاهش رشد اقتصادي، عدم ایفاي تعهد بازپرداخت سپردهها توسط بانکها. لذا خلق پول از هیچ توسط بانکها در اقتصاد با رویکرد اسلامی مشروعیت ندارد. در چارچوب آموزههای اسلامی، امکان انتشار پول متناسب با تولید حقیقی فقط برای دولت (بانک مرکزی) وجود دارد، چرا که دولت اسلامی در راستای منافع عمومی قدم برمیدارد و لذا منافع ناشی از انتشار پول دوباره به خود مردم باز خواهد گشت. بانکهای تجاری یک واسطه مالی هستند که امکان خلق پول ندارند و سپردههای بانکی، پول محسوب نمیشوند. در اقتصاد با رویکرد اسلامی، با توجه به دیدگاه تطابقگرایان و با محدودیت قائل شدن در زمینه نرخ بهره بر اساس آموزههای اسلامی، عرضه پول درونزا در نظرگرفته میشود. در پایان، عوامل مؤثر بر عرضه پول عبارتند از: تولید حقیقی، تورم، درجه اعتماد مردم به نظام پولی.
برای مطالعه و دریافت اصل مقاله، به تارنمای فصلنامه راهبرد اقتصادی به نشانی زیر مراجعه فرمایید:
محمود عیسوی، محمدمهدی مجاهدی مؤخر، امیر خادم علیزاده و معصومه آقاجانی