امارات‌متحده عربی و انرژی‌های تجدیدپذیر؛ امکان‌سنجی یک رویا اقتصاد؛ محور اختلاف ا عربستان سعودی و امارات متحده عربی روابط عربستان سعودی و آفریقا/ روند فعلی، چشم انداز آینده دولت سیزدهم و تحولات غرب آسیا و شمال آفریقا؛ چالش‌ها و الزامات رویکرد رژیم صهیونیستی در قبال آفریقا جریان شناسی گروه‌های تروریستی فعال در سوریه (۲) دولت سیزدهم و تحولات غرب آسیا و شمال آفریقا؛ چالش‌ها و الزامات استراتژی عمان برای قطع وابستگی به درآمد‌های نفتی کنشگری ترکیه در شمال عراق راهبرد آفریقایی کرملین دردوره پوتین نشست قدرت‌های عربی خلیج فارس و آینده افغانستان در پرتو ظهور مجدد طالبان جنگ پنهان در حزب بعث سوریه آیا کابینه تغییر به دوره تغییر کابینه‌ها در رژیم صهیونیستی پایان می‌دهد؟ عصر طلایی ترکیه در آفریقا بحران نتانیاهو؛ رژیم صهیونیستی در بن‌بست سیاسی کودتا یا گوشمالی عبدالله دوم در اردن کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس و بحران سوریه بازیگران درگیر و چشم انداز آینده لیبی علنی سازی روابط رژیم صهیونیستی با کشور‌های حاشیه خلیج فارس و موازنه تهدید علیه ایران مصر، امارات، اردن، عربستان و انتخابات فلسطین
کد خبر:۱۴۸۷
۰۳ آبان ۱۴۰۰ | ۰۸:۰۰

مقدمه

امارات متحده عربی به‌عنوان امیر نشینی که قصد دارد خود را در قامت بازیگری تاثیرگذار در معادلات جهانی مطرح کند، رویا‌های متنوعی را در سر می‌پروراند. از تبدیل شدن به قطب تجاری منطقه غرب آسیا گرفته تا نقش‌آفرینی سیاسی و امنیتی در مناسبات قدرت منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا از طریق رقابت با عربستان سعودی و ترکیه را می‌توان از جمله سیاست‌های خاندان زاید در این راستا دانست. امارات برای دستیابی به این جایگاه، علاوه بر قدرت سخت، به توان و قدرت نرم نیز نیازی مبرم دارد. یکی از اهداف نرم امارات متحده عربی را می‌توان تصویرسازی از خود در قامت کشوری متعهد به حفافظت از محیط‌زیست دانست. بخشی از برنامه‌ریزی‌های امارات برای سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر را نیز می‌توان در همین راستا توصیف کرد. هرچند که علاوه بر کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی، توسعه انرژی‌های نو می‌تواند زمینه‌ساز گسترش صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی این شیخ‌نشین نیز باشد. تقاضای امارات برای میزبانی کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۳ نیز نکته شایان توجهی است که می‌توان آن را در راستای دیپلماسی عمومی و محیط‌زیستی امارات تحلیل کرد. شاید بتوان گفت که میزبانی از آژانس انرژی‌های تجدیدپذیر در این کشور با حضور بیش از ۱۷۰ کشور جهان، مهم‌ترین اقدام امارات در این راستا می‌باشد. لذا، در یادداشت پیش رو به وضعیت و برنامه‌های امارات متحده عربی در حوزه توسعه انرژی‌های تجدید پذیر و اهداف گوناگون آن پرداخته میشود.


انرژی‌های تجدیدپذیر، جانشین‌های بلامنازع

از زمانی که برای نخستین بار ایده انرژی‌های تجدیدپذیر مطرح شد، یکی از جدی‌ترین موانع در راه عملیاتی شدن این ایده‌ها هزینه گزاف آن و اختلاف قیمتی بود که نسبت به روش‌های مرسوم تولید انرژی به‌ویژه با استفاده از سوخت فسیلی داشتند. اما بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰، دوره زمانی را شاهد بودیم که هزینه‌های تولید انرژی توسط فناوری‌های خورشیدی و بادی با کاهش چشم‌گیری روبرو شد. ترکیب سیاست‌های حمایتی و پیشرفت صنعتی باعث شده است انرژی‌های تجدیدپذیر الکتریکی در کسب ظرفیت‌های جدید، از جایگاه انرژی‌های با قیمت بالا به رقابتی پایاپای با سوخت‌های فسیلی برسد.
با بررسی روند کشور‌های توسعه یافته می‌توان به‌وضوح دید که انرژی‌های تجدیدپذیر که هم‌اکنون از نظر هزینه تولید نیز توانسته‌اند به جایگاهی برابر با سوخت‌های فسیلی دست یابند در آینده‌ای نه‌چندان دور، به بخش مهمی از سیستم الکتریکی در نقاط مختلف جهان تبدیل خواهند شد و به کربن‌زدایی از فرآیند‌های تولید الکتریسیته و کاهش آسیب‌های محیط‌زیستی ناشی از آن کمک خواهند کرد.
به طور کلی، هزینهکرد تولید برق در سه دسته قابل تقسیم است؛ دسته نخست شامل هزینه‌های نصب و راه‌اندازی یک نیروگاه برق است. دسته دوم هزینه‌ها، استحصال و بهره‌برداری الکتریسیته در یک نیروگاه را شامل می‌شود و بخش سوم هزینه‌ها شامل نگه‌داری و تعمیرات است.

نیروگاه‌های خورشیدی

بررسی هزینه‌های نیروگاه‌های خورشیدی حاکی از آن است که میانگین قیمت جهانی تولید الکتریسته در مقیاس مطلوب سلول‌های خورشیدی در پروژه‌های تازه راه‌اندازی شده بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ با ۸۵% کاهش قیمت مواجه بوده است و از ۳۸.۱ سِنت به ازای هر کیلووات، به ۵ سنت در ازای هر کیلووات رسیده است و هزینه کامل نصب نیز از ۴۷۳۱ دلار به ازای هر کیلووات، به ۸۸۳ دلار به ازای هر کیلووات رسیده است.
این کاهش قیمت باعث شده است که ظرفیت انباشتی نصب شده سلول‌های خورشیدی در سراسر جهان از ۴۲ گیگاوات در سال ۲۰۱۰، به ۷۱۴ گیگاوات در سال ۲۰۲۰ افزایش یابد. جهان در هزینه‌های ناشی از راه‌اندازی سامانه سلول‌های خورشیدی با کاهش شتابناکی روبرو بوده است، به‌طوری که هزینه‌ها از سطح دو برابر از گران‌قیمت‌ترین نیروگاه‌های سوخت فسیلی در سال ۲۰۱۰ به قیمتی معادل کف نیروگاه‌های سوخت فسیلی در سال ۲۰۲۰ رسیده است. این دستاورد بزرگ باعث گسترش روزافزون تمایل کشور‌ها و شرکت‌های مختلف به سرمایه‌گذاری بیشتر در این حوزه شده است.

نیروگاه‌های بادی

تغییر چشمگیر کاهش میانگین قیمت جهانی تولید برق را در پروژه‌های بادی در خشکی نیز به وقوع پیوسته است. به‌طوری که میانگین قیمت جهانی تولید برق در پروژه‌های بادی خشکی بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ با کاهش ۵۶% مواجه شد و از ۹ سنت بر کیلووات به ۴ سنت بر کیلووات کاهش یافت و هزینه نصب شده کلان آن‌ها نیز از ۱۹۷۱ دلار بر کیلووات به ۱۳۵۵ دلار بر کیلووات کاهش یافته است. با توجه به این تغییرات، ظرفیت نصب شده انباشتی این نیروگاه‌ها در سراسر جهان نیز طی این سال‌ها از ۱۷۸ گیگاوات به ۶۹۹ گیگاوات افزایش یافته است. البته در مقایسه با سلول‌های خورشیدی که عمده کاهش هزینه‌های آن ناشی از کاهش هزینه نصب است، کاهش هزینه‌ها در انرژی‌های بادی در خشکی ناشی از کاهش قیمت توربین و متعادل شدن قیمت تمام شده نیروگاه است و افزایش ظرفیت‌ها در نیروگاه‌های بادی نیز از توسعه تکنولوژیک و توربین‌های پیشرفته‌تر امروزی نشات می‌گیرد.

امارات و انرژی‌های تجدید پذیر

در اسناد بالادستی و چشم‌انداز تامین انرژی مورد نیاز امارات متحده عربی چنین مقرر شده است که تا سال ۲۰۵۰، ۴۴ درصد از کل تامین انرژی این امیرنشین از ناحیه انرژی‌های تجدیدپذیر تامین شود. ابوظبی برای دست یافتن به این هدف، سرمایه‌گذاری ۱۶۳ میلیارد دلاری نیز در نظر گرفته است. امارات برنامه دارد تا سال ۲۰۵۰، ۳۸ درصد دیگر از انرژی مورد نیاز خود را از محل گاز طبیعی (که آلایندگی کمتری نسبت به زغال‌سنگ و نفت کوره دارد) تامین کند. تولید برق از طریق زغال سنگ و انرژی هسته‌ای نیز به ترتیب با ۱۲% و ۶% در جایگاه‌های بعدی قرار دارند. مطابق برنامه‌های طراحی و تدوین شده، کاهش ۷۰ درصدی انتشار کربن‌دی‌اکسید تا سال ۲۰۵۰ نیز از دیگر اهداف ابوظبی و سایر امارت‌های تابعه آن است.
بر اساس گزارش‌های وزارت صنعت و انرژی امارات، مجموع ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر این امیرنشین در پایان سال ۲۰۲۰ به ۲۳۰۰ مگاوات رسیده است.

سهم انرژی در چشم انداز 2050 امارات متحده عربی

مطابق برآورد‌ها و برنامه‌ریزی‌ها، امارات قصد دارد تا پایان سال ۲۰۲۵ با چهاربرابر نمودن ظرفیت تولید انرژی‌های تجدیدپذیر خود، این عدد را تا سر حد ۹۰۰۰ مگاوات افزایش دهد. امارات برای نیل به این هدف، چهار پروژه در دست اقدام دارد که بزرگ‌ترین آن‌ها مزرعه خورشیدی الظفره واقع در نزدیکی پایگاه نظامی الظفره، با ظرفیت ۲۰۰۰ مگاوات است. این پروژه بناست با همکاری شرکت ملی انرژی ابوظبی (TAQA) با سهم ۴۰ درصدی و شرکت‌های مصدر امارات، ای‌دی‌اف (EDF) فرانسه و جینکوپاور چین هر یک با سهمی معادل ۲۰ درصد در سال ۲۰۲۲ به بهره‌برداری برسد.

مزرعه خورشیدی نور ابوظبی

با عملیاتی شدن این پروژه ظرفیت انرژی خورشیدی ابوظبی به ۳۲۰۰ مگاوات افزایش خواهد یافت. این پروژه که ظرفیتی نزدیک به دو برابر پروژه نور ابوظبی خواهد داشت، انرژی لازم برای تامین برق ۱۶۰.۰۰۰ خانه در ابوظبی را فراهم خواهد آورد. ظرفیت انرژی خورشیدی نصب شده فعال ابوظبی نیز در حال حاضر معادل ۱۳۰۰ مگاوات است که از پروژه‌های خورشیدی شمس و نور ابوظبی استحصال شده و سهم غالب انرژی‌های تجدیدپذیر امارات را از آن خود کرده است. برای نمونه، میزان تاثیر پروژه نور ابوظبی در کاهش تولید کربن‌دی‌اکسید معادل یک میلیون متریک تن است که با حذف ۲۰۰ هزار خودرو از سطح خیابان‌های امارات برابری می‌کند.

بزرگ‌ترین نیروگاه‌های خورشیدی جهان (منبع: Power Technology.com)

بزرگترین نیروگاه های خروشیدی و تجدیدپذیر جهان

امیرنشین دبی نیز هم‌اکنون ظرفیت نصب‌شده‌ای فراتر از ۱۰۰۰ مگاوات دارد که تمام آن از سه فاز مزرعه خورشیدی «محمد بن راشد» استحصال می‌شود. دبی دو طرح خورشیدی دیگر نیز در دست احداث دارد که یکی از آن‌ها نیروگاه خورشیدی متمرکز ۲۰۰ مگاواتی و دیگری نیروگاه خورشیدی فتوولتائیک ۹۰۰ مگاواتی است. یکی از بلندپروازانه‌ترین پروژه‌های انرژی تجدید پذیر در جهان، مزرعه خورشیدی محمد بن راشد است که برنامه دارد تا سال ۲۰۳۰، میزان تولید برق خود را به ۵۰۰۰ مگاوات برساند.

بازدید جان کری از مزرعه خورشیدی محمد بن راشد

نتیجه‌گیری

مطابق بررسی‌ها، هزینه تولید انرژی خورشید طی چهار سال گذشته بیش از ۷۶ درصد کاهش یافته است که همین عامل منجر به توسعه ظرفیت این انرژی‌ها در سراسر دنیا و به تبع آن، در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا شده است. علاوه بر امارات، کشور‌هایی نظیر عربستان سعودی و اردن نیز در زمینه بهره‌برداری از انرژی‌های تجدیدپذیر دست به سرمایه‌گذاری زده‌اند. مطابق برنامه‌ریزی‌های اعلام شده در افق چشم‌انداز ۲۰۳۰ سعودی، ۶۰ گیگاوات انرژی پاک وارد مدار شبکه برق عربستان خواهد شد که از این مقدار، ۴۰ گیگاوات از سلول‌های خورشیدی، ۱۶ گیگاوات انرژی‌های بادی و ۲.۷ گیگاوات از انرژی‌های متمرکز خورشیدی تامین خواهد شد. پادشاهی اردن نیز برنامه دارد ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر خود را تا پایان سال ۲۰۲۱ به ۲.۷ گیگاوات افزایش دهد. به‌این ترتیب رقابت تازه‌ای در عرصه انرژی در کشور‌های منطقه شکل گرفته است که مهم‌ترین عامل آن، تسریع در فروش منابع و ذخایر نفتی و استفاده از درآمد‌های آن برای سرمایه‌گذاری در حوزه‌های پاک، پربازده‌تر و بادوام‌تری نظیر انرژی‌های تجدیدپذیر خواهد بود.
بر این اساس باید گفت که امارات همواره به‌عنوان یک دولت پیشتاز در حوزه انرژی‌های تجدید پذیر تلاش دارد تا خود را در مقام الگویی برای سایر کشور‌های منطقه معرفی نماید. به‌علاوه، همان‌گونه که در متن نیز بدان اشاره شد، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، ظرفیت صادرات سوخت‌های فسیلی امارات را افزایش خواهد داد. در پایان نیز باید گفت که امارات از این مسیر تلاش دارد تا کسری مشروعیت بین المللی و داخلی خود را با دست اندازی به ابزار‌های قدرت نرم و دستیابی به استاندارد‌های جهانی به گونه‎‌ای جبران نماید.

علی فیض اللهی
ارسال نظرات
آخرین گزارش های تحلیلی
آخرین مصاحبه ها
آخرین ویدئوها