الزامات راهبردی دولت سیزدهم در مذاکرات هسته‌ای در دوره پسااعتماد به آمریکا مرگ با هزاران بریدگی/ راهبرد جدید رژیم صهیونیستی بازدارندگی دریایی جمهوری اسلامی ایران در برابر رژیم صهیونیستی از خلیج فارس تا دریای مدیترانه راهبرد گروه هفت در برابر چالش‌های چند سطحی موجود؛ ناکامی‌ها و آینده راهبردی مبهم پروژه کانال استانبول؛ جایگزینی جهت افزایش توانمندی‌های اقتصادی و ژئوپلتیکی آینده حضور بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در سوریه آینده رهبری سیاسی آلمان در عصر پسامرکل جنگ دوازده روزه غزه و آسیب‌های بازدارندگی رژیم صهیونیستی چرایی امکان ناپذیری مذاکرات فرا برجامی جمهوری اسلامی در خصوص توان موشکی که تکنولوژی آنرا بومی کرده، هرگز امتیازی نخواهد داد و مذاکراتی نیز صورت نخواهد پذیرفت چرا نباید به خروج نیرو‌هایی آمریکایی از عراق امیدوار بود چشم انداز روابط روسیه و ایالات متحده آمریکا در دوره ریاست جمهوری جو بایدن اولویت و راهبرد‌های جو بایدن در منطقه غرب آسیا سیاست برجامی ایران؛ از اقدام قاطع تا رفع همه تحریم‌ها شماره ۴۶ فصلنامه روابط خارجی "frqjournal" (تابستان ۱۳۹۹) منتشر شد. ایران و مارپیچ مذاکره تحریم های جدید ایالات متحده علیه صنایع دفاعی ترکیه/ پیامدهای داخلی و بین المللی چرا مذاکره با آمریکا بی‌نتیجه است؟ / مصادیق تحلیلی و تاریخی مهمترین ظرفیت خنثی سازی تحریم‌ها: نیروی جوان تحصیلکرده انقلابی/ بکارگیری الگوی اقتصاد مقاومتی راهبرد انرژی ترکیه در منطقه مدیترانه و تاثیر آن بر مناسبات انرژی با جمهوری اسلامی ایران
کد خبر:۱۴۲۹
۲۶ تير ۱۴۰۰ | ۱۱:۰۳
راهبرد چندجانبه گرایی گروه هفت به دلیل ضعف‌های ساختاری این گروه در برابر تهدیدات موجود و ظهور بازیگران قدرتمند منطقه‌ای از آسیب‌های متعددی برخوردار است.

مقدمه

در اواسط دهه ۱۹۷۰ به دنبال افزایش تهدیدات نفتی کشور‌های عربی گروه هفت تشکیل شد. مبنای شکل گیری این گروه مقابله چندجانبه با تهدیدات محیط راهبردی علیه ناتو بود. گروه هفت با نشست وزیران اقتصاد هفت کشور صنعتی آغاز به کار کرد. این نشست در سال ۱۹۷۵ باحضور شش کشور آلمان، فرانسه، ایتالیا، ژاپن، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا تشکیل شد و بعد‌ها نیز کانادا به این گروه پیوست. گروه هفت پیش از این با عضویت روسیه گروه هشت نام داشت که به دلیل اشغال کریمه توسط روسیه این کشور از این گروه اخراج شد. اکنون کشور‌های گروه هفت با یک دهم جمعیت جهان ۴۰ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را از آن خود ساخته اند و حدود ۶۵ درصد اقتصاد جهان را در دست دارند. آمریکا با قرار گرفتن در محور تصمیمات راهبردی گروه هفت نقش برجسته‌ای را در شناسایی تهدیدات و نحوه‌ی برخورد با آن‌ها بازی می‌کند.

سهم گروه جی هفت در اقتصاد جهانی

 

 

مسایل و چالش‌های گروه هفت در اجلاس سال ۲۰۲۱

گروه هفت مانند بسیاری از ائتلاف‌های راهبردی و سازمان‌های سیاسی بر اساس تهدیدات محیطی و تلاش در جهت موازنه سازی با استفاده از ابزار‌های چندجانبه گرایی دیپلماسی پدید آمده است. ابتدای شکل گیری گروه هفت مقابله با تهدید انسداد جریان انرژی از منطقه غرب آسیا به غرب اروپا و آمریکا بود. در ادامه فروپاشی شوروی، گسترش سلاح‌های هسته‌ای و تروریسم در عصر پسا شوروی و مقابله با تغییرات اقلیمی در کانون ادراک راهبردی کشور‌های عضو گروه هفت قرار گرفته است. در بیانیه‌های گروه هفت در یک دهه گذشته تهدیدات ژئوپلتیکی روسیه و چین، تهدیدات ژئواکونومیکی چین و مسایل هسته‌ای و منطقه ای- موشکی جمهوری اسلامی ایران محور تهدیدات این گروه را تشکیل داده اند.

افزایش مالیات شرکت‌ها

یکی از مهمترین دغدغه‌های اقتصادی اعضای گروه هفت کاهش درآمد‌های ملی در نتیجه کاهش رشد اقتصادی در دوره کرونا است. شرکت‌های اینترنتی و چند ملیتی در این دوره با افزایش سطح خدمات توانسته اند از حاشیه سود بالایی برخوردار باشند. شرکت‌های چندملیتی از جمله غول‌های تکنولوژی جهان مانند مایکروسافت، فیس‌بوک، گوگل و آمازون ملزم به پرداخت ۱۵ درصد مالیات خواهند بود.

نسبت قدرت خرید به تولید ناخالص داخلی اعضای گروه هفت


بر اساس توافق وزرای اقتصاد گروه هفت، شامل آمریکا، کانادا، فرانسه، آلمان، بریتانیا، ایتالیا و ژاپن، غول‌های چندملیتی از این به بعد حداقل نرخ مالیات جهانی را باید به کشور‌هایی که در آنجا فعالیت دارند، پرداخت کنند. طی سال‌های گذشته، تلاش کشور‌ها برای جذب شرکت‌های چندملیتی با حربه مالیات‌های بسیار اندک یا معافیت‌های مالیاتی، به نگرانی‌ها پیرامون از بین رفتن فضای رقابتی دامن زده بود. در این راستا آلمان تقریبا ۶ میلیارد یورو از مالیات ۱۵ درصدی بر غول‌های اینترنتی درآمد خواهد داشت. در سطح کلان‌تر با وضع مالیات بر سود این شرکت‌ها ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا سالانه ۵۰ میلیارد یورو درآمد خواهند داشت. در آمریکا این طرح با مخالفت جمهوری خواهان در مجلس نمایندگان و سنا روبه رو شده است.

راهبرد گروه هفت در مواجهه با ایران در اجلاس چهل و هفتم

نگرانی از فعالیت‌های هسته ای، منطقه‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ایران و تلاش جهت تشویق آمریکا و ایران به حل مسئله هسته‌ای با استفاده از ابزار دیپلماسی با رویکرد آمریکا و اتحادیه اروپا به عنوان اعضای اصلی گروه هفت در هماهنگی کامل است. بحث حقوق بشر در ایران و سرنگونی هواپیمای مسافربری در اطراف تهران از دیگر مسایلی بود که گروه هفت به صورت تهدیدآمیز با جمهوری اسلامی ایران درمیان گذاشتند. اعضای گروه هفت همچنین درباره فعالیت‌های منطقه‌ای ایران اعلام کردند: "ما حمایت ایران از نیرو‌های نیابتی و بازیگران مسلح غیر دولتی را از جمله از طریق تأمین مالی، آموزش و گسترش فناوری موشکی و تسلیحاتی محکوم می‌کنیم. ما از ایران می‌خواهیم همه فعالیت‌های موشکی بالستیک مغایر با قطعنامه ۲۲۳۱ (شورای امنیت) را متوقف کرده، از اقدامات بی ثبات‌کننده خودداری کند و در تقویت ثبات منطقه‌ای و صلح نقشی سازنده داشته باشد".
مهمترین ابزار برخورد با فعالیت منطقه‌ای هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی ایران در جعبه ابزار سیاست خارجی اعضای گروه هفت، تهدید‌های سیاسی- نظامی و تحریم‌های یکجانبه آمریکا است. اعضای گروه هفت همواره در بیانیه‌های خود از جمهوری اسلامی ایران جهت گفتگو و امتیازدهی به طرف غربی جهت محدودسازی برنامه اتمی و موشکی خود دعوت کرده اند. در بیانیه سال ۲۰۲۱ این گروه ضمن دعوت مجدد از ایران راهکار موثر پیشنهادی خود را مذاکرات دوجانبه با آمریکا تعیین کرده اند. فضای ذهنی غالب در سیاست خارجی گروه هفت در ارتباط با جمهوری اسلامی ایران مهار ایران استفاده از فشار‌های تحریمی جهت امتیازگیری تدریجی و پلکانی است.

مواجهه مستقیم‌تر گروه هفت با روسیه و بلاروس

هشدار به روسیه در ارتباط با مداخله در اوکراین و تحریک شورشیان شرق این کشور و همچنین تهدید بلاروس به اقدامات تلافی جویانه تحریمی به دلیل دستگیری رهبر مخالف دولت در هواپیمای اروپایی بخش دیگری از تهدیدات اعضای گروه هفت بود. نمایندگان ارشد گروه هفت در بیانیه‌ای از تجاوزات مرزی روسیه به اوکراین انتقاد کردند. آن‌ها اقدامات روسیه در تجمع نیرو‌های نظامی در مرز اوکراین، فعالیت سایبری مخرب، انتشار اطلاعات نادرست و فعالیت‌های اطلاعاتی شرورانه را ناشی از رفتار غیرمسئولانه و بی‌ثبات‌کننده این کشور خواندند. اعضای گروه هفت با تهدید سیاسی روسیه در بیانیه خود اعلام کردند "ما به تقویت توانایی‌های جمعی خود و شرکایمان ادامه خواهیم داد تا با این رفتار روسیه که تهدید کننده نظم بین‌المللی مبتنی بر قوانین است مقابله کرده و این کشور را از این رفتار بازداریم".

چالش ظهور چین و مقابله نهادی گروه هفت

برنامه بلندمدت جاده ابریشم به دلیل تقویت توانمندی‌های اقتصادی و دسترسی چین به بازار‌های جهانی به عنوان تهدید ژئواکونومی آشکاری برای اعضای گروه هفت به شمار آمده است. گروه هفت کشور صنعتی جهان طرح جدیدی را در رقابت با طرح کمربند و جاده چین در اجلاس سال ۲۰۲۱ اعلام کرده‌اند که هدف آن فراهم کردن یک همکاری زیرساختی شفاف برای کمک به نیاز بیش از ۴۰ تریلیون دلاری دنیای آسیب‌دیده از بحران کرونا برای توسعه است. طبق گفته آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان، این طرح بیش از همه در آفریقا مورد نیاز است. جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا خواستار آن است تا ابتکار عمل زیرساختی جدید جهانی آمریکا جایگزینی با کیفیت بالاتر برای برنامه چین باشد.

تقویت رژیم جهانی اقلیمی و آب و هوایی

رد پای نگرانی از تغییرات آب و هوایی در نشست‌های گذشته گروه هفت نیز دیده می‌شود. تاکید بر کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی با استفاده از همکاری‌های چندجانبه بین اروپا، آمریکا و چین جهت جلوگیری از تشدید روند افزایش گرمایش زمین مهمترین تصمیم اعضا در این حوزه بوده است. تقویت همکاری‌های فرامنطقه‌ای جهت کاهش دمای هوا تا یک و نیم درجه تا سال ۲۰۳۰، حمایت زیست محیطی از یک سوم خشکی‌های اعضای گروه جهت تامین استاندارد‌های زیست محیطی تا سال ۲۰۵۰ و حمایت مالی از ابتکارات نوآورانه در زمینه تولیدات کاهش آلاینده‌های زیست محیطی بخش دیگری از تصمیمات اعضای گروه بود. اعضای گروه هفت به چین برای مصرف نیمی از ذغال سنگ جهان هشدار دادند و خواستار کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی توسط این کشور شدند.

بحران کرونا و سناریوی بازگشت به گذشته

راهکار اعضای گروه هفت جهت عدم بازگشت به وضعیت بحرانی پیش از کشف واکسن کرونا تامین هزینه‌های واکسیناسیون جهانی و مقابله بین المللی بر علیه این بیماری است. گرچه کشور‌های عو گروه هفت تا چندبرابر بیشتر از نیاز خود واکسن خریداری کرده بودند و جهان را با مسئله کمبود واکسن مواجه ساخته بودند، اما زمانی رویکرد گروه هفت در قبال تهیه واکسن برای کشور‌های کم درآمد تغییر کرد که سازمان بهداشت جهانی اعلام نمود عدم واکسیناسیون جهانی، واکسن‌های فعلی را نیز بی اثر می‌سازد و حتی کشور‌هایی که واکسن زده اند ممکن است دوباره با موج‌های جدید بیماری مواجه شوند. یک میلیارد دوز واکسنی که گروه هفت وعده آن را داده است از طریق ساز و کار "کوواکس" در بین "۹۲ کشور جهان" تقسیم خواهد شد. از این میان ۲۰۰ میلیون دوز تا پایان سال ۲۰۲۱ در اختیار کشور‌های فقیر قرار می‌گیرد. بریتانیا در تلاش است ۱۰۰ میلیون دوز از یک میلیارد دوز وعده داده شده را تامین کند. پیشرفت قابل توجه کارزار واکسیناسیون در بریتانیا به این کشور امکان داده است تا دوز‌های اضافی خود را به دیگر کشور‌های جهان اختصاص دهد. نیمی از یک میلیارد دوز وعده داده شده از سوی گروه هفت را ایالات متحده آمریکا تامین خواهد کرد. این اقدامات شامل کاهش زمان برای تولید واکسن و درمان برای کووید به کمتر از ۱۰۰ روز است.

جمع بندی

شناسایی تهدیدات؛ از همپوشانی ادراکی تا نقصان جزئی در برداشت‌های مشترک

شناسایی تهدیدات توسط گروه هفت بر مبنای حفظ نظم موجود و حذف رقبای راهبردی بالقوه است. در حوزه ادراک مشترک از تهدیدات غیردولتی بین اعضای گروه هفت همپوشانی ادراکی بالایی وجود دارد. در حوزه مسایل اقلیمی تخطی اعضا از رعایت محدودیت‌های زمانی تولید دی اکسیدکربن سبب شده است تا موفقیت‌های عینی در این حوزه کاهش پیدا کند. خروج آمریکا از توافقنامه آب و هوایی پاریس ۲۰۱۶ در دوره ترامپ به توافقنامه مذکور ضربات جدی وارد ساخت. بازگشت بایدن به توافقنامه آب و هوایی نشان دهنده تقویت همگرایی‌های ادراکی در حوزه تهدیدات غیردولتی است. تهدیدات دولتی به دلیل تضاد‌های منافع و تاکتیک‌های اجرایی از وضعیت شکننده تری در همگرایی ادراک راهبردی اعضای گروه برخوردار است. اشغال کریمه توسط روسیه، سلطه سیاسی چین بر هنگ کنگ و برنامه اتمی و موشکی جمهوری اسلامی ایران همواره در اجلاس اعضای گروه هفت پس از سال ۲۰۱۴ تکرار شده اند.
منافع ژئوانرژی آلمان و وابستگی این کشور به خط لوله مسیر شمال ۲ علارغم تحریم‌های آمریکا بر علیه این پروژه که با پیشرفت ۹۰ درصدی همراه بوده سبب شده است تا مواضع آلمان در اجلاس محتاطانه‌تر شود. دست یابی به توافق چندجانبه بر سر مسایل موشکی و اتمی ایران در دوره ترامپ با چالش‌های بسیاری همراه بود و در دوره بایدن این شکاف کاهش پیدا کرده است؛ اما با توجه به حضور تندرو‌های طرفدار لابی آیپک و تمایل آن‌ها به کسب حداکثر امتیاز از ایران، دست یابی به توافق دشوار شده است. اعضای گروه هفت در بیانیه خود از ادامه مذاکرات حمایت کردند و تاکید کردند ایران به صورت جداگانه با آمریکا جهت احیای برجام مذاکره کند.
انتقاد از مداخله چین در هنگ کنگ و مقابله با برنامه جاده ابریشم در قالب طرح آمریکایی "ساختن یک جهان بهتر" به انسجام ادراکی یکپارچه اعضا منجر نشده است. علیرغم انتقاد‌های آمریکایی‌ها از راهبرد‌های اقتصادی و سیاسی چینی‌ها وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرده است " هدف ما تلاش برای مهار چین نیست؛ برای ما حمایت از نظم بین‌المللی که بر قوانین و مقررات استوار شده مهم است یعنی چیزی که کشورهایمان در دهه‌های اخیر بسیار روی آن سرمایه گذاری کردند. این موضوع نه تنها به نفع شهروندانمان که به نفع مردم سراسر جهان از جمله مردم چین است".

سازوکار‌های اجرایی؛ اجرای تک چندقطبی وعده‌های فراموش شده

موتور محرک اجرای وعده‌ها و تصمیمات اتخاذ شده توسط اعضای گروه هفت آمریکا است. در حوزه مسایل اتمی و موشکی جمهوری اسلامی ایران سایر اعضا پذیرفته اند که شاه کلید حل این مساله توافق دوجانبه ایران و آمریکا است. ورود آمریکا به پیمان پاریس سبب شده است تا این پیمان از لحاظ سیاسی و عملیاتی جان تازه‌ای بگیرد. در بحث مهار روسیه و چین، شش عضو دیگر گروه با توجه به راهبرد‌های آمریکا راهبرد‌های خود را تنظیم می‌کنند. ژاپن و کره جنوبی بخشی از راهبرد مهار چین توسط آمریکا هستند و با خرید تسلیحات پیشرفته از این کشور نقش وزنه‌های تعادل را بازی می‌کنند.
مقابله میدانی با بیماری کرونا در بین اعضای گروه هفت با محوریت آمریکا انجام می‌شود. کشور‌های گروه هفت تصمیم گرفته اند تا به "کوواکس" برنامه جهانی تقسیم واکسن کمک مالی کنند. در حاشیه اجلاس توافق شده است که آلمان یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون یورو و آمریکا چهار میلیارد دلار به کوواکس اهدا کنند. به دلیل بدعهدی اعضای گروه هفت وعده‌های داده شده به صورت کامل انجام نشده است و ریاست سازمان ملل و مقامات بهداشت جهانی همواره از تبعیض در توزیع واکسن کرونا به کشور‌های در حال توسعه انتقاد کرده اند.

روند کاهش تولید ناخالص داخلی گروه هفت در مقایسه با گروه بیست

دکتر امیر عباسی خوشکار
ارسال نظرات
پربازدید ها
آخرین گزارش های تحلیلی
آخرین مصاحبه ها
آخرین ویدئوها