عصر طلایی ترکیه در آفریقا بحران نتانیاهو؛ رژیم صهیونیستی در بن‌بست سیاسی کودتا یا گوشمالی عبدالله دوم در اردن کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس و بحران سوریه بازیگران درگیر و چشم انداز آینده لیبی قرارگرفتن رژیم صهیونیستی در حیطه عملیاتی سنتکام؛ زمینه‌ها و پیامد‌ها علنی سازی روابط رژیم صهیونیستی با کشور‌های حاشیه خلیج فارس و موازنه تهدید علیه ایران مصر، امارات، اردن، عربستان و انتخابات فلسطین جبهه پولیساریو و منازعه الجزایر و مراکش خوش‌بینی به آمریکا، سبب ناکامی برجام بود داعش با حمایت‌های آمریکا و عربستان شکل گرفت موشکباران عین الاسد زیرسوال بردن قدرت آمریکا بود قطر و بحرین؛ در مسیر جنگ قطر در تلاش برای تبدیل شدن به قطب دیپلماسی منطقه خط لوله آسیا- اروپا؛ اتصال ژئواستراتژیک خلیج فارس به حوزه مدیترانه مشخصات پروژه آمریکایی _ صهیونیستی ایران اگزیت در گفتگو با احمد زارعان بحران جانشینی در عربستان/ تبار شناسی خاندان آل سعود و عبدالعزیز جنگ سرد دیجیتال (نسل پنجم ارتباطات 5G) آمریکا و چین در خلیج فارس عوامل تاثیرگذار بر عادی سازی و نتایج و پیامدهای آن بر سودان منازعه مصر، سودان و اتیوپی در موضوع سد النهضه
کد خبر:۱۳۳۶
۲۴ اسفند ۱۳۹۹ | ۰۹:۵۴
نقش عربستان سعودی در میانجی‌گریِ آمریکا جهت برقراری روابط رسمی بین مغرب و رژیم صهیونیستی، یکی از حلقه‌های اصلی و کلیدی محسوب می‌شود که نمی‌توان نسبت به آن بی تفاوت بود.

مقدمه

بعد از امارات متحده عربی، بحرین و سودان، پادشاهی مغرب (مراکش) چهارمین کشوری بود که به قطار عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی پیوست. همانند سه کشور قبلی، برقراری روابط دیپلماتیک میان رباط و تل آویو با درخواست و وساطت دونالد ترامپ، رئیس جمهور وقت ایالات متحده صورت گرفت. ترامپ در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۰ در حساب توئیتری خود از شناسایی حاکمیت مغرب بر منطقه صحرای غربی از سوی آمریکا و افتتاح کنسولگری در منطقه یاد شده در آینده نزدیک خبر داد. رئیس جمهور ایالات متحده بعد از اعلام این خبر، کنگره را در جریان فروش یک میلیارد دلار سلاح به مغرب قرار داد؛ اقدامی که مشابه و متعاقب برقراری روابط دیپلماتیک میان ابوظبی و تل آویو به وقوع پیوست.

در این میان، نقش عربستان سعودی در میانجی¬گریِ آمریکا جهت برقراری روابط رسمی بین مغرب و رژیم صهیونیستی، یکی از حلقه‌های اصلی و کلیدی محسوب می‌شود که نمی‌توان نسبت به آن بی تفاوت بود. امارات متحده عربی و عربستان سعودی به منظور نشان دادن حمایت خود از عادی‌سازی و پشتیبانی از پادشاهی مغرب، کنسولگری‌های خود را در شهر العیون (در صحرای غربی) افتتاح کردند.
این در حالی است که براساس قطعنامه سازمان ملل متحده، صحراوی‌های ساکن در منطقه صحرای غربی حق تعیین سرنوشت و خودمختاری دارند. در مقابل حمایت عربستان سعودی و امارات از مساله عادی سازیِ روابط میان تل آویو و رباط، جمهوری اسلامی ایران، الجزائر، سوریه، عراق و لبنان از منتقدین و مخالفان این امر هستند. قطر هم که از متحدین نزدیکی مغرب به شمار می‌رود، تاکنون از اظهار نظر در باره این رخداد اجتناب ورزیده است.
 
پادشاه سعودی و پادشاه مراکش

اتحادیه اروپا نیز سعی کرده بین روابط خود با مغرب و قطعنامه سازمان ملل تعادل و توازن برقرار نماید؛ هرچند فرانسه، متحد مغرب موضعی متفاوت دارد و همگام با ریاض از مواضع رباط حمایت می‌کند. پادشاهی سعودی همراه با سیاست‌های دولت آمریکا به روند عادی سازی روابط میان رژیم صهیونیستی کمک کرده است. در این راستا، در یادداشت تحلیلیِ ذیل به روابط میان مغرب با رژیم صهیونیستی و عربستان سعودی و نقش آل سعود در برقراری روابط دیپلماتیک میان رباط و تل آویو می‌پردازیم؛ نقشی که در چارچوب هماهنگی با دونالد ترامپ صورت گرفت.
 

الف) روابط مغرب و رژیم صهیونیستی

در سپتامبر ۲۰۱۸، ناصر بوریطه، وزیر خارجه مغرب و نتانیاهو در خلال نشست سالانه مجمع عمومی در سازمان ملل به صورت مخفی با هم دیدار کردند. قبل از توافق‌نامه برقراری روابط دیپلماتیک، سالانه بین ۵۰، ۰۰۰ تا ۷۰، ۰۰۰ جهانگرد یهودی برای برگزاری مراسم‌های دینی به شکل غیرمستقیم به این پادشاهی سفر می‌کردند و علی‌رغم توقف روابط دیپلماتیک میان دو طرف در سال ۲۰۰۰، حجم روابط تجاری بین آن دو در سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ به بیش از ۱۴۹ میلیون دلار رسیده بود.
براساس نظرسنجی‌ها، بعد از اعلام برقراری روابط دیپلماتیک، ۸۸ درصد از مردم مغرب مخالف این اقدام بوده و نسبت به آن بد بین بودند و ۷۰ درصد از آن‌ها دلیل مخالفت را مساله حل نشده فلسطین ذکر کردند. مقامات مغرب به منظور مدیریت افکار عمومی و آرام کردن اوضاع اعلام کردند موضع این کشور در برابر مساله فلسطین هم چنان پایدار و مبتنی بر راهبرد دو کشور است و مغرب نسبت به افتتاح سفارت در اراضی اشغالی متعهد نشده؛ بلکه منظور از عادی سازی ایجاد خطوط پروازی مستقیم و بهبود و تقویت روابط اقتصادی میان طرفین است.
 
محمد ششم، ترامپ و نتانیاهو

بنابراین، اگرچه کابینه سلطنتی مغرب به منظور بهبود وضعیت خود و خروج از انزوای منطقه‌ای و بین المللی، اقدام به عادی سازی را گام مهمی می‌داند، اما نسبت به ادامه آن با احتیاط عمل می‌کند. در مقابل، تل آویو فرصت پیش آمده را بسیار مهم می‌داند به گونه‌ای که دیوید گاورین، سفیر سابق رژیم صهیونیستی در مصر و سفیر فعلی در مراکش رخداد عادی سازی را بسیار مهم و ماموریت خود را گسترش روابط با کشور اخیر می‌داند؛ به ویژه که دیاسپورای شش تا هشت هزار نفری یهودیان ساکن مغرب زمینه بسط نفوذ را از قبل فراهم ساخته است.
 

ب) روابط پادشاهی سعودی و پادشاهی مغرب

مغرب از جمله کشور‌های شرکت کننده در تجاوز ائتلاف سعودی به یمن است و علاوه بر این، از جمله دولت‌های عضو در طرح ابتکاری اتحاد نظامی اسلامی است که در اواخر ۲۰۱۵ از سوی بن سلمان به منظور مبارزه با تروریسم ایجاد شد. در کنار روابط سیاسی و دیپلماتیک، خاندان آل‌سعود با خانواده پادشاهی مغرب روابط فامیلی و خویشاوندی نزدیکی باهم دارند. برای مثال، پسر عمو‌های محمد ششم پادشاه مغرب، مولای هشام و مولای اسماعیل، پسر عمو‌های شاهزاده سعودی الولید بن طلال، یکی از ثروتمندترین بازرگانان عرب و جهان هستند.
 
سلمان بن عبدالعزیز و محمد ششم

در سال ۲۰۱۷، ملک سلمان مغرب را برای گذراندن تعطیلات تابستانی خود انتخاب کرد، تعطیلاتی که بیش از ۱۰۰ میلیون دلار هزینه داشت. عربستان سعودی به همراه امارات متحده عربی دو سرمایه گذارِ خارجی بزرگ در مغرب هستند. در کنار آن، همکاری‌های نظامی و دفاعی میان رباط و ریاض پس از امضای توافق‌نامه میان نیرو‌های مسلح سلطنتی مغرب و نیرو‌های مسلح عربستان، که منجر به سرمایه گذاری ۲۲ میلیارد دلاری سعودی در در نیرو‌های نظامی مغرب شد، افزایش چشمگیری داشته است. در می ۲۰۱۸، دولت مغرب با تحریک عربستان سعودی و به بهانه حمایت ایران از جبهه پولیساریو، روابط دیپلماتیک خود با تهران را قطع کرد.
 
مراکش

لازم به ذکر است که دو کشور علیرغم پیوند‌های مستحکم در برخی زمینه‌ها با هم اختلاف دارند برای مثال می‌توان به موضع مراکش درباره تحریم قطر و تحولات لیبی اشاره کرد. در جریان قطع روابط و تحریم قطر از سوی چند کشور به رهبری عربستان در ژوئن ۲۰۱۷، مغرب نه تنها از تحریم حمایت نکرد، بلکه کمک‌های غذایی و روابط خوب خود با دوحه را ادامه داد؛ اقدامی که با واکنش سخت ریاض مواجه گشت. در قضیه لیبی، رباط خواهان حل و فصل آن از طریق گفتگو‌های سیاسی است و در مقابل گرچه ریاض از این طرح حمایت می‌کند، اما به تسلیح و تجهیز نیرو‌های ارتش ملی لیبی به رهبری ژنرال حفتر می‌پردازد. خودداری پادشاهی مغرب از میزبانی محمد بن سلمان در ژوئن ۲۰۱۸ در پی قتل جمال خاشقچی از دیگر حوزه‌های مورد اختلاف میان این دو است که هرچند به صورت موقت روابط میان دو کشور را به سمت سردی و واگرایی سوق داد، اما نتوانست شاکله و اساس روابط آن‌ها را از بین ببرد.
 
 
رژیم صهیونیستی و پادشاهی مراکش
 

ج) نقش سعودی در بحران صحرای غربی

در مارس ۲۰۱۶، عبدالعزیز خوجه، سفیر سعودی در مغرب به صراحت حمایت ریاض از پادشاهی مغرب را در پرونده صحرای غربی بیان کرد. برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد برقراری روابط میان پادشاهی مغرب و رژیم صهیونیستی با چراغ سبز پادشاهی سعودی صورت گرفته است. در همین چارچوب، حمایت همه جانبه و کامل عربستان از مغرب به عنوان یکی از کشور‌های مهم سنیِ مذهب در شمال غربی آفریقا از یک سو و ارتباط نزدیک میان واشنگتن و ریاض، به ویژه در دوره ترامپ که روابط به سطح شخصی رسید از سوی دیگر، از دلایل اصلی در عادی‌سازی روابط میان دو دولت ذکر شده است.
 
 


نتیجه گیری

الگوسازی و تبدیل فرآیند برقراری روابط دیپلماتیک میان کشور‌های عربی و رژیم صهیونیستی به امری متعارف و محتوم، یکی از اهداف غیراعلانی پادشاهی سعودی است تا از این راه در نهایت خود نیز به زنجیره عادی‌سازی بپیوندد. نشانه‌های چنین تمایلی را می‌توان در دیدار مخفی میان بن سلمان با بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی و مایک پمپئو، وزیر خارجه وقت آمریکا در شهر نئوم عربستان در نوامبر ۲۰۲۰ مشاهده کرد که پس از افشای این دیدار توسط رسانه‌ها با انکار بن سلمان روبرو شد.
هدف دوم را می‌توان در تلاش ریاض برای برعهده گرفتن نقش رهبری جهان اسلام و عرب خلاصه کرد. در این راستا، حکام سعودی با ایفای نقش فعال و کلیدی در برقراری روابط دیپلماتیک بین کشور‌های عربی با رژیم صهیونیستی به دنبال مخابره این پیام هستند که آن‌ها کشور اصلی و راهبر در تحولات جهان اسلام و عرب هستند. پادشاهی عربستان از سال ۲۰۱۵ به این سو با کنار زدن سیاست سنتی محافظه کارانه، رویکرد برون گرا و فعال در پیش گرفته است.
 
محمد ششم و امیر قطر

ملک سلمان معتقد است عربستان توانایی مدیریت و رهبری مسائل منطقه را دارد و تشکیل ائتلاف و قرار گرفتن در راس آن در تهاجم به یمن از تجلی‌گاه‌های اصلی چنین رویکرد نوینی است. همینطور به دست گرفتن رهبریِ ایجاد اتحاد اسلامی نظامی برای مبارزه با تروریسم و نیز قطع روابط دیپلماتیک با قطر و تحریم این کشور در ژوئن ۲۰۱۷ از دیگر برون داد‌های عینی رویکرد یاد شده است. همراهی با سیاست‌های منطقه‌ای دولت ترامپ مانند کارزار فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی ایران، معامله قرن و ... از دیگر موارد رویکرد برون‌گرایی ریاض است. کمک و حمایت از واشنگتن در برقراری روابط دیپلماتیک میان رژیم صهیونیستی برخی دولت‌های منطقه در نیمه دوم ۲۰۲۰ از جدیدترین تلاش‌های حاکمان عربستان برای ایفای نقش رهبری در مسائل منطقه و جهان ارزیابی می شود.
میثم غفاری نژاد
ارسال نظرات
پربازدید ها
آخرین گزارش های تحلیلی
آخرین مصاحبه ها
آخرین ویدئوها
آخرین یادداشت ها
آخرین اینفوگرافیک ها